[quote="XidigtaJSL"]FAH
Am with you on that. Somaliland should host the next Somali peace conference when the Tigre-Fadare-Gun leave Xamar[/quote]
thats the problem you guys make i mean you left somalia so why do you excetly care about somali republic we've saw the dowlada abdiqassim isaaqs were one of the first guys who jumped on board than c/yusf we've saw ismaciil buuba and few others. the islamic courts they were very popular in burco and now you are saying we should waith for the next somali peace conference. just read this article the writer hit the nail on the head.
Weli Xor Ma Nihin
Rooble Maxamed — ----- — 18 March, 2007
--------------------------------------------------------------------------------
Waxa laga yaabaa inaad yaabto marka aad aragto cinwaanta qormadan laakiin waxaad ii garaabaysaa marka aad u dhaadhacdo ujeedada qormada iyo fikirka ay xambaarsan tahay.
Waa run oo Somaliland waxay xornimadeedii kala soo noqotay Somalia 1991kii laakiin suáashu waxay tahay tolow weli xor ma nahay ??
Ka dib dhiig badan oo loo daadshay, nafo badan oo loo huray, qax iyo baro kac shacabka ku yimid, burbur iyo baabiÃn ku timid hantidii umadda iyo dalkoodiiba waxa ugu dambayntii lagu guulaystay in madaxbananida Somaliland lagu dhawaaqo 18kii May 1991 taas oo soomaalida maahee aduunka oo dhan gilgishay. Dad badan ruwaayad bay la ahayd inay Somaliland dal madax banaan noqon karo laakiin waxay runtu indhahooda hor timid markii hub ka dhigista lagu sameeyay maleeshiyooyinkii kala duwanaa laguna dhawaaqay dhismaha ciidan qaran, police, asluub iyo qaybaha kele ee kala duwan ee ciidanku leeyahay. Waxay mar kele garwaaqsadeen markii codka dadweynaha loo qaaday dastuurkii ugu horeeyay ee uu dalku yeesho ilaa markii madaxbanaanidii laga qaatay ingiriiska 1960kii taas oo 97% ay u codeeyeen inay taageersan yihiin gooni isu taagidda Somaliland iyo guud ahaan dastuurka dalka. Waxa markele ay garwaaqsadeen xaqiiqada markii dalka laga hirgeliyay doorashooyinkii kala duwanaa ee iska dambeeyay kuwaas oo dhamaantood ku dhamaaday guul la taaban karo iyo si nabadgelyo ah.
Muddo 16 sanadood ah Somaliland waxay ku raaxaysanaysaa nabadgelyo aanay haysan dhamaan wadamada geesku iyadoo weliba aanay jirin cid ka caawisay iyo gacan shisheeye oo soo faragelisay toona.
Laakiin marka gunta loo dhaadhaco suáashu waxay tahay WELI XOR MA NAHAY ??
Waxay ila tahay waddanku waa xor laakiin dadku weli xor ma aha. Bal aynu dib u yara milicsano taariikhda inta aynaan ka hadal waxaynu uga jeedno dadku xor maaha.
Laga soo bilaabo 1991kii ilaa 1993kii wadanku muu lahay nidaam dowladeed oo rasmiya waxaana lagu jiray jahawareer iyo qas muuqda kaas oo sababay iska hor imaadyo farabadan oo uu ugu horeeyay dagaalkii reeraha ee Burco kuwaas oo aad moodaysay marka meel laga bakhtiiyaba inay meel kele ka soo fad kudayeen ilaa ay ku faafeen magaalooyinka waaweyn iyo tuulooyinkaba. Waxa iska hor imaadyo toos ahi ka dhaceen Burco, Berbera, sheikh, Hargeisa iyo meelo kele. Sidoo kele waxa qas iyo wareer galay dadweynihii markaas uun ka soo guryo noqday qaxootiyadii Itoobiya oo iyagu filayay inay heli doonaan nolol ay ku raaxaystaan oo u qalanta dhiigii loo huray madada dheer ee xornimada loo halgamayay.
Waxa lagu kala guuray Burco, sheikh, Berbera iyo inta u dhaxaysa Berbera iyo Hargeisa isla markaana waxa jiray dagaalo aan barokac weyn sababin laakiin si joogto ah uga dhacayay magaalada Hargeysa. Waxa aan xasuustaa maalin uu dagaal u dhexeeya laba kooxood uu ka bilaabmay agagaarka bangiga dhexe ee Hargeisa kaas oo nagu khasbay inaanu masaajid ka dhiganno gabbaad. Wuxuu bilaabmay abaarihii 2:00 duhurnimo waxaanuu istaagay eedaankii salaada maqrib. Ma filayo hub jira oo aan la isu adeegsani inaanuu jirin waxaase cid walba fajiciso ku noqotay markii naloo sheegay in aanay jirin cid wax ku noqotay.
Xilliyada noocaas ahi waxa ay la jaan qaadayeen dagaalo beelo ku dhisan oo markaa si xun uga socday magaalada muqdisho oo markii siyaad barre laga eryay noqotay meel ay ku loolamaan labadii kooxood ee ay kala hogaaminayeen Cali mahdi iyo caydiid kuwaas oo sababay barokac iyo burbur ka xun kii uu sababay dagaalkii ay u galeen inay afweyne meesha ka saaraan.
Waxa aad u xumayd sawirka ay debedda ka bixin karayeen dagaalada noocaas ah ee ka dhacayay Somaliland iyadoo loo arkayay in wixii la isku odhan jiray Somalia oo dhan uu dagaal ka socdo maadaama aad moodaysay inay iska hor imaadayadaas oo dhami isku waqti ahaayeen. Inkasta oo guurtida, cuqaasha iyo salaadiinta Somaliland ay mar walba ahaayeen kuwa iyagu u heellanaa deminta colaadahan kala duwan mar walbana ku guulaysan jireen inay joojiyaan colaadaha hadana waxaad moodaysay wax nidaamsan oo marka ay meel dabka ka soo bakhtiiyaanba hadana ay meel kele ka qarxaysay.
Inkasta oo ay sidaa ahayd haddana ciidamadii UNISOM ee somaliya la keenay may noqon kuwo ku soo dhiirada inay Somaliland yimaadaan. Taasi waxay ina siisay weji cusub oo siyaasadeed oo caalamka u tustay Somaliland inay tahay meel ka duwan Somalia oo markaas marba marka ka dambaysa sii burburaysay.
Waxa taas xigtay markii ciidamadii UNISOM meesha ka baxeen in uu Caydiid oo markaa u muuqday ninka isagu ku guulaystay dagaaladii uu la galay maraykanka iyo xulafadiisa uu ku dhawaaqay dowlad uu u bixiyay salbalaadh. Waxoogaa horumar ah buu ka gaadhay koonfurta inuu dowladaas si xoog ah ku socodsiiyo gaar ahaan markii uu qabsaday gobollada Bay iyo Bakool iyo weliba magaalada istiraatiijiga ah ee Kismaayo. Markiiba waxa soo baxay qaar ka mid ah dad magac iyo maamuus ku lahaa Somaliland inay lumiyaan kalsoonidii dadkooda kuna dhawaaqaan inay ku biiraan dowladaas caydiid iyagoo sheegay inay aaminsan yihiin nidaam federaal ah oo lala galo Somalia. Cid filaysay may jirin caalamka oo dhana waxay ku noqotay arin la yaab leh dad badan baana markiiba saadaaliyay inay tani horseedi doonto burbur iyo iska hor imaadyo cusub oo soo wajaha Somaliland. Laakiin saadaashaasi may noqon mid rumowda markiibana waxa la qaaday olole siyaasadeed iyo abaabul mudaaharaadyo lagaga soo horjeedo kooxdaas iyagu iskood u goostay.
Caydiid wuu dhintay dowladii oo ku dhawaaqayna kamay dambayn oo halkaasaa ugu dambaysay. Soomaliyana waxay gashay xaalad fowdo oo cusub oo kuraasta iyo xukunka la kala maroorsado iyadoo aan loo aabbayeelayn dadka dhimanaya iyo burburka dalka midna. Taas mid la mid ah baa lala maaganaa Somaliland ka dib markii si lama filaan ah uu dagaal sokeeye oo ahaa kii ugu xumaa ee soo mara dalku uu mar keliya ka qarxay caasimadda Hargeisa markiibana ku fiday magaalada Burco kaas oo aad moodaysay inaan waxba la isula hadhin. Si kasta oo uu dagaalku u socday hadana baaqyada nabadda iyo fariimaha guurtida iyo odayaashu marnaba may kala joogsan ilaa ugu dambayntii lagu heshiiyay in si kama dambays ah loo soo afjaro colaadda oo markaa cid ka faaÃday aanay jirin. Taasi waxay lama filaan ku noqotay kooxdii federaalka ku dhawaaqday oo iyagu markaa rajaynayay inay ka faaÃdi doonaan dhiigaas ku daadanaya dalkoodii hooyo ee ay ka caasi garoobeen. Riyadaasina mid rumowda may noqon Somaliland na mar kele ayay nabadgelyadeedii si buuxda ugu noqotay waxaana la sameeyay hubka dhigistii maleeshiyooyinka iyadoo halkaana lagu soo afjaray sanado badan oo hubka iyo awoodu uu gacanta ugu jiray qabaaÃlka.
Muddo ka dib waxa Jabuuti laga abaabulay shir loogu yeedhay inuu yahay mid soomaliweyn laguna dhisayo dowlad soomaaliyeed oo ay ku jirto Somaliland. Inkasta oo ay dadweynaha Somaliland ka war hayeen shirqoolada Jabuuti maleegayso si ay isu hortaagso gooni isutaagga Somaliland hadana waxa soo baxay odayaal, suldaano iyo dad la yaqaano oo hunguriga ay u qabaan xukun dartii u dusayay inay ka qayb galaan shirkaas Jabuuti. Dadkaas oo iyaga aanay waxba ka gelin burburka Somaliland hadii ay kursi uun ka helaan dowlada meeshaas lagu samaynayo ayaa si is dabajoog ah oo dhuumasho ah isku deyayay inay uga dhoofaan madaarada dalka iyo xuduudaha uu dalku la leeyahay dalalka deriska ah. Arintaasi waxay si weyn u gilgishay Somaliland laakiin xukunkii adkaa ee markaa ka jiray dalka ayaa suurageliyay inaanay wax raadayn ah ku yeelan nabadgelyada iyo hanaanka siyaasadeed ee dalka midnaba. Cabdiqaasin Salaad Xasan oo halkaas madaxweyne loogu doortay ayaa isaguna markiiba ku dhawaaaqay inuu xukumo min raaskambooni ilaa saylac waxaanuu dafiray wax Somaliland la yidhaahdaa inaanay jirin. Riyadaasi may noqon mid sii waarta waxaana markiiba burburay kooxdii carta kuwii u dhashay Somaliland ee hunguriga ka qabay kuraastuna waxay midmid ugu soo noqdeen somiland iyaga oo cafis waydiistay dowlada qaarkoodna laba xidhay ilaa ay ka cudurdaarteen qirteenna khaladkii ay dalka iyo dadkoodaba ka galeen.
Inyar ka dib hadana waxa bilaabmay shirkii kooxaha soomaalida loogu qabtay dalka Kenya. Ergooyinka ayaa si isdaba joog ah uga imanayay dhamaan gobollada dalka soomaaliya si ay uga qayb galaan shirkaasi oo lagu magacaabay dib u heshiisiinta soomaalida. Sidii caadada ahayd markiiba waxa soo baxay dad reer Somaliland ah oo u baxsada inay shirkaas ka qayb galaan kuwaas oo iska dhigayay inay metelayaan Somaliland ama beelo ka mid ah kuwa deggen Somaliland. Shirkii baa dhamaaday waxaana madaxweyne loo doortay Cabdillaahi Yuusuf oo isagu isu arkayay inuu gaadhay hadafkiisii ahaa inuu maruun madaxweyne ka noqdo soomaaliya. Sidii horeba loogu yaqaanay qaar ka mid ah kuwaas Somaliland ku caasi garoobay ayaa xilal aad u hooseeya laga siiyay dowladaas.
Muddo yar ka dib xaaladii way is bedeshay waxaana muqdisho ka soo baxay kooxdii maxaakimta islaamiga oo dabada kaga dhacay dagaal oogayaashii loo mari waayay soomaaliya muddadii 16ka sanno ahayd ee ay dagaaladu aafeeyeen. Markiiba waxay ku dhawaaqeen gole fulineed iyo mid shuuro (wada tashi) oo ay kala hogaaminayeen
Sh. Shariif iyo Sh. Xasan Daahir Aweys oo isaga loo arkayay inuu ahaa hogaamiyaha argagixisada ee soomaaliya. Sidii horeba loogu yaqaanay waxa Somaliland ka bilowday kooxo taageero hiil iyo hooba ah siiya maxaakiimta haba u badnaadeen wadaadada waaweyn ee ka soo jeeda Somaliland e. Kooxdii hore ee federaalka ku dhawaaqday ayaa iyaga laftoodu ku dhex haftay mowjadihii siyaasadeed ee soomaliya kuwaas oo iyaga laftoodu u kala jabay qaar la safta dowlada C/Lahi Yusuf iyo qaar ka mid noqda maxaakimtii muqdisho. Markii awoodii maxaakimtu sii korodhay ee ay isku fidiyeen gobollo iyo degmooyin badan oo koonfurta soomaaliya ka tirsan waxa soo kordhayay guuxa dad ka mid ah reer Somaliland ay ku taageerayaan maxkamadaha. Waxa markiiba ka bilowday gaar ahaan magaalada Burco abaabulo beeleed oo taageero loogu raadinayo in maxkamado ka mid noqda kuwa muqdisho lagaga dhawaaqo dalka taas oo aad markaa moodaysay inay Somaliland aad u gilgishay. Tiraba Ilaa laba goor baa lagaga dhawaaqay Laas-caanood maxkamad islaami ah laakiin maamulka Puntland ee halkaas ka talinayay ayaa weerar ku qaaday kuna guulaystay inuu kala diro maxkamadahaas. Qaar ka mid ah suldaanada Somaliland ayaa iyaguna kuba dhawaaqay maxkamad islaami ah taas oo sababi gaadhay isku dhac kadib barkii ciidanka police ka ee Somaliland ay soo qabteen suldaan cismaan oo ahaa kii isagu ku dhawaaqay maxkamadaas. Wadaaddada reer Somaliland ayaa iyaguna isu arkay inay qabsan karaan Somaliland isla markana hirgelin karaan maxkamado islaami ah oo hoos taga kuwa muqdisho. Taasi may dhicin maxaakimtii muqdishana waxa cagta mariyay ciidama Itoobiya iyo kuwo la socda oo markaa ka mid ah dowladda C/Lahi Yuusuf.
Waxa haddana imika lagu dhawaaqay shir dib u heshiisiineed (reconciliation conference) ay ku baaqday dowladda C/Laahi Yuusuf kaas oo ay sheegeen inay Somaliland na ay ku jirto. Waxa hubaal ah inay soo bixi doonaan kooxo, masuuliyiin, odayaal iyo suldaano horleh oo inta waxoogaa kharash ah lasiiyo aynu arki doono iyaguu ku sii qulqulaya shirkaas si ay Somaliland u metelaan ama magac beeleed ha ku socdeen ama magac kele e. Waxaaan dareensanahay inuu siyaasada Somaliland iyo xasiloonida guud uu gilgili doonoo inkasta oo aan filayo inuu sidii kuwii hore oo kele uu fashilmi doono.
Haddaba suáashu waxa ay tahay, arimaha ka dhacaya soomaaliya maxay mar walba raad inoogu yeeshaan ?? miyaynaan xor ahayn ??? miyaynaan mar hore ku dhawaaqin in inaga reer soomaaliya aynu kala baxnay laba dowladoodna kala nahay ? maxaa xaalad kasta oo koonfur ka soo cusboonaataa ay inagana inoo gilgishaa ?? maxaa weli iskaga keen xidhan soomaaliya, miyaynaan dowladnimadeenii beri hore kala guran ??? si kasta oo uu iyaga damaaci ugu jiro maxaa inaga inaga dhigay qaar ay si sahlan u raadeeyaan ???
Ma dadka ayaa marka horeba aan Somaliland ogolayn oo soomaaliya inay la midoobaan raba oo khasab lagu hayaa mise madaxda ayaa ka soo horjeeda madaxbanaanida Somaliland oo shacabka ayay meel ay ka maraan layihiin ???
Intaasi dadkeena ma ugu filnaan kartaa inay ku cibro qaataan mise weli siyaasadaha is bedbedelaya ee soomaliya sidaas bay raad inoogu lahaan doonaan mustaqbalka ???
WELI XOR MA NIHIN INTA SIYAASADAHA SOOMAALIYA INA GILGILAYAAN WELINA XOR MA NIHIN INTA MADAXNIMO IYO KURAAS U DOONANAYNO DAGAAL OOGAYAASHA SOOMAALIYA.
Diyaariye:
Rooble Maxamed
rooble2009@yahoo.com
